فقاهت

فقاهت

بررسی فقهی سند رسمی در مقام تعارض با ادله اثبات شرعی و سند عادی با نگاهی به حقوق موضوعه ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 موسسه عالی علوم و معارف اسلامی ، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
2 استادیار گروه حقوق اسلامی، دانشکده علوم قضایی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران
3 کارشناسی ارشد علوم قضایی، دانشکده علوم قضایی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران
چکیده
در دهه‌های اخیر، به دلیل افزایش پرونده‌های قضایی ناشی از اسناد عادی و معاملات غیررسمی، حقوقدانان و برخی از فقهاء بر لزوم انحصاری کردن معاملات، به ویژه معاملات غیرمنقول، از طریق اسناد رسمی تأکید داشته‌اند. این موضوع به‌عنوان راهکاری برای کاهش بار دستگاه قضایی کشور مورد بررسی قرار گرفته است. در نهایت، در سال ۱۴۰۲، رهبر انقلاب با توجه به اهمیت موضوع، بررسی فقهی این مسئله را به‌عنوان یکی از مطالبات خود مطرح کردند و از مسئولان خواستار پیگیری آن شدند. به دنبال این درخواست، در سال ۱۴۰۳ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول تصویب و لازم‌الاجرا شد. این پژوهش به بررسی جایگاه سند رسمی در نظام حقوقی ایران و فقه امامیه پرداخته و جایگاه آن را در مقام تعارض با سایر ادله معتبر شرعی مورد بررسی قرار داده است. همچنین، موضوع امکان اعتبارزدایی از اسناد عادی در معاملات غیرمنقول نیز در این پژوهش مورد بحث قرار گرفته است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که اسناد رسمی، به‌دلیل مستند بودن به اقرار طرفین و تصدیق توسط مقام رسمی، از اعتبار اثباتی بالایی برخوردار هستند. اقرار مصدق به‌عنوان یکی از معتبرترین دلایل اثباتی در نظام حقوقی ایران شناخته می‌شود و در سلسله مراتب ادله اثبات، بالاترین رتبه را به خود اختصاص داده است. این نتایج نشان می‌دهد که استفاده از سند رسمی، نقشی کلیدی در کاهش اختلافات حقوقی و حل و فصل پرونده‌های قضایی دارد.
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

الفحص الفقهی للمستند الرسمی فی موقف التعارض مع أدلة الإثبات الشرعی والمستند العادی مع النظر إلى القوانین إیرانی

نویسندگان العربیة

نیما النوروزی 1
عبدالله البهارلویی 2
عرفان الموسی زاده 3
بارسا الفؤادیان 3
1 موسسه العلوم و المعارف العالیه، جامعه المصطفی العالمیه، قم الشریف، ایران
2 أستاذ مساعد بقسم الحقوق الإسلامیة، کلیة العلوم القضائیة، جامعة العلوم القضائیة والخدمات الإداریة، طهران، إیران
3 ماجستیر العلوم القضائیة، کلیة العلوم القضائیة، جامعة العلوم القضائیة والخدمات الإداریة، طهران، إیران
چکیده العربیة

وفی السنوات الأخیرة، ومع تزاید الدعاوى القضائیة بسبب المستندات العادیة والمعاملات غیر الرسمیة، أکد الحقوقیین وبعض الفقهاء على ضرورة انحصار المعاملات، وخاصة المعاملات غیر المنقولة، من خلال المستندات الرسمیة. تمت دراسة هذه القضیة کوسیلة لتخفیف العبء على النظام القضائی فی ایران. وأخیراً، فی عام 1402هـ.ش، ونظراً لأهمیة الموضوع، رفع قائد الثورة الاسلامیه الامام الخامنئی المراجعة الفقهیة لهذه القضیة کأحد مطالبه وطلب من المسؤولین متابعتها. وبعد هذا الطلب، فی عام 1403هـ.ش، تمت الموافقة على القانون الذی یتطلب التصدیق الرسمی للمعاملات غیر المنقولة ودخل حیز التنفیذ. یتناول هذا البحث موقف المستند الرسمیة فی النظام القضائی الإیرانی والفقه الإمامی، ویبحث موقفها من التعارض مع الأدلة الشرعیة الأخرى المنصوصه. کما تمت مناقشة مسألة إمکانیة تشویه المستندات العادیة فی المعاملات غیر المنقولة أیضًا فی هذا البحث. وتشیر نتائج هذا البحث إلى أن المستندات الرسمیة لها قیمة إثباتیة عالیة لأنها توثق اقرار المتعاملین وتصدیق المسؤول الرسمی. اقرار مصدق باعتباره أحد أکثر الاقاریر موثوقیةالأدلة الإثباتیة معروفة فی النظام القانونی الإیرانی-الاسلامی وتحتل أعلى مرتبة فی التسلسل الهرمی للأدلة. وتظهر هذه النتائج أن استخدام المستندات الرسمیة یلعب دورا رئیسیا فی الحد من النزاعات القانونیة وحل القضایا أمام المحاکم.

کلیدواژه‌ها العربیة

مستند الرسمی
مستند العادی
تصدیق المستندات
إثبات الدعوى
تعارض الأدلة