https://feghahat.ismc.ir/ فقاهت fa daily 1 Tue, 10 Dec 2024 00:00:00 +0330 Tue, 10 Dec 2024 00:00:00 +0330 https://feghahat.ismc.ir/article_211054.html شخصیت خاص کودکان و شاخصه های فردی واجتماعی آنان ،همچنین ظرفیت و ظرافت های وجودی آنان چنان اقتضاء می کند که دیگران درراستای حفظ منافع شان تلاش بکنند.شارع مقدس که با جعل شریعتی کامل و تام در پی هدایت جامعه وافراد بوده است،هرگز ازمطلب مذکور فاصله نگرفته است و درچهارچوب احکام دینی به حفظ وحراست از این امانت های الهی، تحت سرپرستی ولی پرداخته است.ولی صغار به دو قسم ولی قهری و غیرولی قهری تقسیم می شود.درمورد شرط تصرف ولی دراموال کودکان اختلاف درنصوص دینی مشاهده می شود که منجربه اختلاف بین فقهاء عظام دربرداشت ازاین ادله شده است. نوشتار حاضربراساس روش گردآوری کتابخانه ای وبا رویکرد توصیفی تحلیلی و با تبیین دقیق موضوع، به حل این چالش پرداخته ودرگام نخست به مقتضیات لازم برای ثبوت ولایت ولی و درگام بعد با بررسی اجتهادی ادله مربوطه، مطمئن ترین و محتاط ترین راه را منحصردر رعایت مصلحت وغبطه توسط ولی قهری و غیرولی قهری درتصرفات مالی مولی علیه، استنتاج می نماید. https://feghahat.ismc.ir/article_211605.html جایگاه وبحث ولایت در نظام فکری اسلام ازمنزلتی خاص برخوردار می باشد چرا که تعریف وتبیین متفاوت ازآن در پارادایم معارفی دین، آثار بسیار متفاوتی را ثمر خواهد داد. ولایت به دوقسم کلان(ولایت تکوینی و ولایت تشریعی) قابل تقسیم است. ولایت تشریعی نیزخود دراقسام ولایت حاکم و ولایت سیاسی اجتماعی و ولایت قضایی محقق می گردد همانطورکه در منظر اسلام ولایت تشریعی دارای مراحل و مراتبی است؛ در مرتبه نخست و بالذات مخصوص خداوند است، سپس برای پیامبر گرامی اسلام(ص) و در مرحله بعد برای اهل‌بیت(ع) وسپس برای فقها که نائبان امام(ع) در دوران غیبت هستند می‌باشد.درمیان فقهای شیعه دربرخورد باادله ولایت فقیه درعصر غیبت، رفتارهای سلبی و ایجابی متفاوتی رخ داده است.فقیه معاصرو نواندیش حضرت آیه الله علیدوست بانگاهی عمیق واجتهادی و جامع توأم با اعتدال وکارآمدی درصحن اجتماع ، نظریه ولایت درحقوق الله ونظارت در حقوق الناس را مستفاد از ادله ولایت فقیه میدانند؛ که ازنوآوری های این نوشتار می باشد. https://feghahat.ismc.ir/article_212068.html انسان از تصمیم، ناگزیر است و این تصمیمها است که انسان‌ها را متفاوت می‌کند. در این میان مدیران با فراگرد تصمیم گیری به طور ویژه سر و کار دارند، زیرا حرفه آنها چنین اقتضایی دارد. در واقع تصمیم‌گیری و مدیریت را می‌توان مترادف دانست، زیرا تصمیم گیری جزء اصلی مدیریت است. با وجود این بیشتر مدیران از تحلیل اینکه چگونه یک تصمیم را اتخاذ می‌کنند، ناتوانند.از میان تصمیمها، سخت‌ترین نوع تصمیم، تصمیمهای مهم و سرنوشت‌سازی است که باید در لحظه کوتاهی گرفته شود. یکی از این نمونه ها تصمیم حضرت عباس در کنار شریعه فرات است. سهم مدیران از این تصمیم چیست؟ این تحقیق بر آن است با استفاده از روش اجتهادی (تحلیلی استنباطی)، تحلیلی از الگوی تصمیم گیری حضرت عباس در کنار شریعه فرات ارائه نماید. این تحقیق برای جمع‌آوری اطلاعات از روش اسنادی بهره برده است. در این پژوهش، تحلیلی از تصمیم گیری حضرت صورت گرفته و در ادامه، ریشه ها و عوامل مؤثر بر این تصمیم مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت به کاربستهای تصمیم گیری حضرت عباس در فقه مدیریت به عنوان یک الگو پرداخته شده است. ره‌آوردهای پژوهش نشان می‌دهد که تصمیمها پشتوانه‌هایی دارد که عمدتاً به آن توجه نمی‌شود. تصمیم‌هایی که در یک لحظه گرفته می‌شوند و محصول شکل‌گیری شخصیتی است که در طی سال‌ها تشکیل شده که از آن به عنوان «شاکله» یاد می‌شود. برای موفقیت در تصمیم باید قبل از واقعه، خود را آماده کرد. این درک در مباحث فقه مدیریت، برای مدیران کاربرد بسیار بالایی خواهد داشت. https://feghahat.ismc.ir/article_215559.html نظریه مواطنه یا حق شهروندی یا حقوق و تکالیف فرد در قبال یک حکومت و واحد سیاسی، از مفاهیم مهم در فقه معاصر است که در حوزه فقه حکومت بررسی می‌شود. در میان شاخه‌های این حق، مواردی وجود دارد که ارتباط و شباهت زیادی با یکی از نظریات مطرح در حقوق اداری، یعنی نظریه خدمات عمومی، دارند. با توجه به اینکه نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران بر پایه فقه امامیه استوار بوده و مطابق اصل چهارم قانون اساسی، تمامی قوانین و مقررات باید بر اساس شریعت تنظیم شوند، انجام مطالعات تطبیقی میان مبانی فقهی و حقوقی در این زمینه اهمیت زیادی پیدا می‌کند. این موضوع به‌ویژه در حقوق اداری اهمیت دوچندان دارد؛ زیرا کشور در آغاز مسیر شکل‌دهی مبانی بومی حقوق اداری خود قرار دارد و انجام چنین پژوهش‌هایی می‌تواند نقشی اساسی در توسعه این حوزه ایفا کند. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی حق شهروندی و نظریه خدمات عمومی انجام شده است. در ابتدا، مفهوم حق شهروندی تعریف و محدوده آن تبیین می‌شود. سپس این مفهوم با نظریه خدمات عمومی مقایسه شده و انطباق یا تفاوت‌های میان این دو بررسی می‌شود. این مطالعه تلاش دارد زمینه‌ای برای تقویت مبانی حقوق اداری در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران فراهم آورد. https://feghahat.ismc.ir/article_209433.html این مقاله به بررسی جایگاه خسارت معنوی در اسلام و نظام حقوقی ایران و فرانسه پرداخته و نشان می‌دهد که انسان از منظر اسلام موجودی برتر و محترم است که حفظ حرمت و شخصیت او اهمیت بالایی دارد. با توجه به اینکه خسارات معنوی بر ابعاد روحی و اخلاقی انسان اثر می‌گذارد، شریعت اسلام اصول و قواعدی همچون «لاضرر و لاضرار» و قاعده‌ی نفی عسر و حرج را برای جلوگیری از آسیب به اشخاص در نظر گرفته است. در حقوق ایران نیز، اصول قانون اساسی و قوانین عادی بر مصونیت شخصیت و اعتبار معنوی افراد تاکید داشته و به ضرورت جبران خسارت‌های معنوی اذعان دارند. این در حالی است که به دلیل دشواری در تعیین ارزش مالی این نوع خسارات، در پذیرش جبران خسارت معنوی ابهاماتی وجود دارد. این پژوهش با تحلیل منابع حقوقی ایران و فرانسه و بر اساس مطالعه‌ای تطبیقی، بررسی کرده که چگونه کشورهای دیگر، از جمله فرانسه، خسارات معنوی را جبران‌پذیر می‌دانند. به ویژه، روش‌های غیرمادی جبران همچون اعاده حیثیت و عذرخواهی عمومی به عنوان راه‌های ابتدایی پیشنهاد شده و در صورت عدم کفایت، روش‌های مالی نیز ممکن است به کار رود. در این پژوهش تلاش شده تا مبانی تئوریک و شیوه‌های جبران خسارت معنوی تبیین و ابهامات حقوقی در این زمینه روشن شود. همچنین، راهکارهایی برای تطبیق قوانین و حفظ حقوق معنوی افراد در برابر تعدی و ایجاد بسترهای حقوقی مناسب ارائه شده است. https://feghahat.ismc.ir/article_210353.html شروح و تحلیلهای مختلفی درباره روایت «إِذَا مَاتَ‏ الْعَالِمُ ثُلِمَ‏ فِی الْإَسْلَامِ ثُلْمَةٌ لَا یَسُدُّهَا شَیْ‏ءٌ» ارائه شده است، اما با عنایت به سیاق روایت و قرائن دیگری که در دیگر روایات وجود دارد، میتوان روایت را در فضای فقه مدیریت دید و تحلیل نمود. این تحقیق بر آن است با استفاده از روش اجتهادی (تحلیلی استنباطی)، تحلیلی سازمانی از منظر فقه مدیریت از این روایت ارائه نماید. این تحقیق برای جمع‌آوری اطلاعات از روش اسنادی بهره برده است. در این پژوهش، ابتدا روایت مورد بررسی قرار گرفته و در ادامه از منظر فقه مدیریت و مسائل آن، تجزیه وتحلیل شده است. ره‌آوردهای پژوهش نشان می‌دهد که این روایت در فقه مدیریت دارای نکات مهمی برای مدیران و دانشمندان این عرصه است که لازم است از منظر تحلیل سازمانی به آن توجه داشت. توجه به جایگاه ویژه هر عالم در نقشه کلان دینی و علمی، ضرورت فهم نگاه جامع و جبهه ای در فقه الاداره و توجه به آثار آن و همچنین عنایت به مفهوم جانشین پروری از مهمترین تحلیلهای سازمانی این روایت است. https://feghahat.ismc.ir/article_210907.html محیط زیست موهبتی است الهی که استفاده صحیح از ان وحفاظت وسالم نگاه داشتن ان می تواند تاثیرات بسیارمثبتی رادر زندگی بشر داشته باشد. اصصلاح روند روبه رشد تخریب محیط زیست که معضل بزرگ زندگی بشردر قرن بیست ویک شده است، ازمهمترین استراتیژیک های مدیریت موفق است. اهمیت پرداختن به حفظ محیط زیست درهمه شرایع الهی، باعث جلب توجه بیشتر انسانها به خود کانون شریعت شده است. نوشتارپیش روبا روش کتابخانه ای وتوصیفی تحلیلی و با درنظرگیری چارچوب ها ومنابع فقه اسلامی درمکتب شیعه مانند آیات وروایات و قواعدفقهی و عقل ،.... به نحو اجتهادی به واکاوی این امرمهم پرداخته شده است.نگارنده دلالت ادله بروجوب حفظ محیط زیست بشررا اثبات می نماید وحتی ازبرخی ادله، حکم وضعی ضمان تخریب و آسیب رسانی به محیط زیست نیزقابل استفاده است.نگارنده با تکیه بر مبنای تجمیع ظنون ، یکی از معیارهای تبیین حدود دراستفاده ازمحیط زیست را تشخیص صلاح دید حاکم اسلامی معرفی می نماید. https://feghahat.ismc.ir/article_210908.html ضرورت‌‌های چندگانة توجه به «کتاب‌‌شناسی» بطور عموم و اهتمام بدان بطور خاصّ در زمینة یک علم، سبب می‌‌گردد که پرداختن به «کتاب‌‌شناسی اصول‌‌فقه» نیز در زمره اولویّت‌‌های زیربنایی تحقیق و تحصیل این دانش قرارگیرد. واژة «کتاب‌شناسی»(Bibliography)، از آغاز پیدایش در حدود2500سال پیش تا کنون، تطوّرات معنایی بسیار و تعاریف متعدّدی داشته است تا بدانجاکه بر اثر تکثر معناشناختی، در حوزه‌های گوناگونی به‌کار برده می‌شود؛ چنانچه گاه، «کتاب‌نامه آثار» کتاب‌شناسی نام می‌گیرد و گاه، به فهرستی از کتاب‌ها که بر پایة موضوع ویژه یا نویسنده‌ای برجسته سامان می‌گیرد، کتاب‌شناسی گفته می‌شود. ازاین‌رو، تعیین معنای مراد از آن در هر نوشتار ضروری است، امّا با توجّه به دشواری یافتن تعریفی واحد، باید در جستجوی روشی دیگر بود. تعیین انواع کتاب‌‌شناسی و مشخص نمودن مصادیق مدنظر از بین آنها، ازجمله روش‌‌های کارگشا و مورد استفاده در این نوشتار است. سپس، بر پایة شیوة تعیین‌شده و نیز با توجه به ادوار علم اصول، به کتاب‌‌شناسی مهم‌‌ترین کتب اصول‌‌فقه شیعه در بازة زمانی ابتدای شکل‌‌گیری دانش اصول تا دورة پیدایش اخباریان پرداخته شده است. در جمع‌بندی نیز برخی یافته‌های کلان و مهم‌تر پژوهش بیان شده است. https://feghahat.ismc.ir/article_211606.html یکی از ادله مهم در استنباط احکام به ویژه در مسائل مستحدثه، سیره عقلاء است. از جمله ادله کاشف از امضای شارع نسبت به سیره عقلا، دلیل وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب دفع منکر از نسل‌های آینده، وجوب ارشاد جاهل و تبلیغ شریعت و استحاله نقض غرض است؛ سه دلیل اول دلیلی شرعی هستند و دلیل چهارم دلیل عقلی است؛ این پژوهش می‌کوشد ضمن توضیح و تبیین این ادله اربعه، به بیان نقد‌های نو نسبت به کاشفیت آنها از امضای شارع نسبت به سیره عقلا اهتمام ورزد و پیرامون دایره حجییت این ادله درباره سیره‌های معاصر معصوم(علیه السلام) و یا سیره‌های مستحدثه به مداقّه پردازد. چرا که ممکن است ادعا شود عدم ردع شارع به صورت «قضیه خارجیه‌» بر امضاى سیره عقلایی معاصر شارع دلالت دارد، نه بیش از آن و نمى‌توان از آن امضاى مطلق سیره عقلایى به صورت «قضیه حقیقیه‌» را به وسیله شارع استنتاج کرد. زیرا در اینجا به کلام و دلالت لفظى استناد نشده تا از آن ظهور در قضیه حقیقیه را فهمید، بلکه استدلال به سکوت و تقریر و عدم ردع شارع است که، به روشنى، تنها دلالت‌بر امضاى سیره بصورت « قضیه خارجیه‌» دارد؛ در ضمن روش تحقیق، توصیفی – تحلیلی با صبغه و نگاه انتقادی نو به دلایل استکشاف امضای شارع نسبت به سیره عقلا است و یافته پژوهش آن است که این دلایل یارای اثبات استکشاف امضای شارع نسبت به سیره عقلا را ندارد. https://feghahat.ismc.ir/article_212728.html یکی از مباحث اساسی در مقدمه دانش اصول موضوع شناسی است.آخوند خراسانی دیدگاه خاصی در این زمینه دارد.علامه طباطبائی مبتنی بر نظریه اعتباریات خود به نقد وبررسی دیدگاه مرحوم آخوند و طرح دیدگاه خود در این زمینه می پردازد.نظریه اعتباریات از مهم‌ترین نظریات علمی علامه طباطبائی است. یکی از کاربردهای این نظریه در دانش فلسفه اصول به‌ویژه در بحث موضوع شناسی علم اصول است. پذیرش یا عدم پذیرش دیدگاه علامه دراین‌باره سرنوشت دانش فلسفه اصول و به‌تبع آن اصول و فقه را تغییر می‌دهد. تفسیر متفاوت و نوآورانه ایشان در این زمینه، تاکنون مورد خوانش و پژوهش قرار نگرفته است. همین امر ضرورت بررسی این مسئله را دوچندان می‌سازد. این مقاله با روش تحقیق کتابخانه‌ای به بررسی این موضوع پرداخته و چنین یافته است که برخی اصولیون ازجمله مرحوم آخوند به دلیل غفلت از اعتباری بودن موضوع علم اصول دچار خلط علوم حقیقی و اعتباری شده‌اند اما علامه با اعتباری دانستن موضوع علم اصول کاربست «تعریف» و «برهان» در اصول را روش علم اصول نمی‌داند. بلکه متناسب با غرض دانش اصول که حفظ فقیه از خطای در استنباط است از روش جدل مبتنی بر شیوه عقلا استفاده می‌شود.