فقاهت

فقاهت

امکان‌سنجی بهره‌گیری از «هرمنوتیک کلاسیک» در «اجتهاد»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
حوزه علمیه قم
چکیده
امکان‌سنجی بهره‌گیری از «هرمنوتیک کلاسیک» در «اجتهاد»


نوع مقاله
مقاله پژوهشی


عنوان کوتاه
هرمنوتیک کلاسیک و اجتهاد


موضوعات
 


چکیده
ادیان ابراهیمی، یعنی اسلام، مسیحیت و یهودیت، «متن‌محور» هستند. ازاین‌رو، پیروان آنها می‌کوشند معارف اعتقادی، اخلاق و مناسک خود را از متون دینی خود برگرفته و بر پایة آنها سامان بخشند. بدین‌جهت، پدیدة «فهمِ» متون دینی و برداشت و استنباط از آنها نیز در مدار توجه دین‌داران قرار می‌گیرد. براین‌اساس، در فرهنگ اسلامی، پدیدة «اجتهاد» و «تفسیر» شکل‌گرفت. در فرهنگ غربی نیز این مسأله کمابیش در قالب پدیدة معروف به «هرمنوتیک» تبلور یافت؛ هرچند پیشینة دیرین‌تری نیز برای آن ذکر می‌شود. اشتراک هرمنوتیک و اجتهاد در هدف فهم متن و نیز برخی وجوه مشترک بین هرمنوتیک و فهم اجتهادی، بیانگر ضرورت امکان‌سنجیِ بهره‌گیری از ظرفیت‌های فعلی یا بالقوة هرمنوتیک در اجتهاد است؛ به‌ویژه «هرمنوتیک کلاسیک» که در بین نحله‌های هرمنوتیکی، مشابهت‌های مبنایی و روشی بیشتری با اجتهاد دارد. در عین چنین ضرورتی، چندانکه باید بدین مقوله پرداخته نشده است. ازاین‌رو، این نوشتار می‌کوشد تا بخش‌هایی از آن را واکاوی کند.


کلیدواژه‌ها
هرمنوتیک، هرمنوتیک‌کلاسیک، فهم، اجتهاد، فهم اجتهادی، روش
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

امکانیة استخدام «التأویل الکلاسیکی/ الهرمنوتیک الکلاسیکی» فی «الإجتهاد»

نویسنده العربیة

سعید الهلالیان
الحوزة العلمیة بقم المقدّسة
چکیده العربیة

الدیانات الإبراهیمیة، و هی الإسلام و المسیحیة و الیهودیة، تدور حول «النصّ». و لذلک یحاول أتباعهم أن یأخذوا معتقداتهم و أخلاقهم و طقوسهم من نصوصهم الدینیة و ینظّموها على أساسها، و لذلک فإنّ ظاهرة «فهم» النصوص الدینیة و الإستنباط والاستدلال بها هی أیضا محل اهتمام المتدینین الثقافة الإسلامیة و لهذا تشکلت ظاهرة «الاجتهاد» و «التفسیر». و فی الثقافة الغربیة، تبلورت هذه القضیة بشکل أو بآخر فی شکل الظاهرة المعروفة بإسم «التفسیر التأویلی/ هرمنوتیک»؛ و على الرغم من ذکر خلفیة أقدم لها أیضًا، إلّا أن تقاسم الهرمنوتیک و الاجتهاد فی هدف فهم النص، وکذلک بعض السمات المشترکة بین الهرمنوتیک و الفهم الإجتهادی، تشیر إلى ضرورة تقییم جدوى استخدام الحالیة أو المحتملة لقدرات الهرمنوتیک فی الإجتهاد؛ و خاصةً «الهرمنوتیک الکلاسیکی»، الذی من بین الأسالیب التأویلیة لدیه أوجه تشابه أساسیة و منهجیة مع الإجتهاد، و على الرغم من هذه الضرورة، لم یتم تناولها بالقدر الذی ینبغی. لذلک تحاول هذه المقالة تحلیل أجزاء منه.

کلیدواژه‌ها العربیة

الهرمنوتیک/ التأویل
الهرمنوتیک الکلاسیکی
الفهم
الإجتهاد
الفهم الإحتهادی
المنهج